۳-تاثیرات اعتیاد بر خانواده،احساس انکار و شرمندگی

در بسیاری از موارد معتاد بودن یکی از افراد خانواده باعث سرافکندگی، شرمساری و از بین رفتن آبروی خانواده معتاد تلقی می شود. هنوز هم بسیاری از مردم اعتیاد را یک مشکل اخلاقی به حساب آورده و آن را موجب سرافکندگی و ضعف خانواده می دانند. بسیاری از اعضای خانواده معتاد نمی دانند که اعتیاد در اصل یک بیماری است و به همین دلیل اطلاعی از راه و روش درمان و بهبودی اعتیاد نیز ندارند.

افراد خانواده معتاد دچار انواع احساسات ناخوشایند و آزار دهنده می شوند که یکی از عمده ترین تاثیرات اعتیاد احساس شرمندگی است. آنها به جای این که واقعیت ها را درباره اعتیاد عزیزشان بپذیرند به انکار کردن اعتیاد و مشکلاتی که برای خانواده ایجاد کرده است متوسل می شوند. انکار کردن یا نادیده گرفتن تاثیرات مخرب اعتیاد، معمولاً نوعی وسیله دفاعی غیر ارادی و روشی است که افراد برای حفظ کانون خانواده و مخفی نگه داشتن اعتیاد یکی از اعضای خود به آن متوسل می شوند.

۴-اضطراب و تشویش

عمده ترین اثر اعتیاد بر خانواده ایجاد اضطراب و تشویش در میان اعضای خانواده معتاد است. زندگی در کنار یک فرد معتاد بسیار اضطراب‌آور است.
اعضای خانواده نمی دانند که شخص معتاد هر لحظه چه رفتاری از خود نشان خواهد داد. ممکن است فرد معتاد در حالت نشئگی به شخصی بسیار خشن و خطرناک تبدیل شود که همه از او ترسیده و فرار کنند، و لحظه ای بعد مجددا به انسانی آرام و خوش اخلاق مبدل شود.

به علت ماهیت بیماری اعتیاد و تاثیرات اعتیاد بر فرد، بیشتر معتادان افرادی غیر قابل اعتماد، خشمگین، فریبکار و حیله گر می شوند و در واقع ثبات شخصیت و ثبات اخلاقی ندارند اعضای خانواده معتاد نمی دانند که چگونه باید با وی رفتار کرده و کنار بیایند. به همین دلیل اعضای خانواده فرد معتاد بیشتر اوقات در حالت سردرگمی، اضطراب و شرایطی جنون آمیز زندگی می کنند.

هنگامی که فرد معتاد برای خرید مواد به دزدی و خلاف دست می زند، زمانی که به علت نشئگی دچار حادثه می شود، و وقتی که رفتارهای خشن در پیش می گیرد و با دیگران و اعضای خانواده خود کتک کاری می کند، اعضای خانواده و نزدیکان او هستند که از روی دلسوزی و یا حفظ آبرو، اقدام به نجات او می کنند.

فرد معتادی که در دنیای توهم و خیال سیر می کند به هیچ وجه متوجه رفتارهای مخرب و معتاد گونه خود نیست و تاثیرات اعتیاد بر خانواده خویش را نمی بیند و بیشتر اوقات این اعضای خانواده معتاد هستند که با اضطراب و تشویش فراوان، ناچار به کنارآمدن با تاثیرات مخرب اعتیاد بوده و در نتیجه همواره در رنج و عذاب به سر می برند.

تاثیرات اعتیاد بر همسر و والدین

واکنش هایی که ممکن است والدین یا همسر فرد معتاد در مقابله با او از خود نشان دهند به شرح زیر هستند:

۱-وظایف و مسئولیت هایی که قبلاً بر عهده فرد معتاد بوده است را بر عهده می گیرند.

۲-تلاش می کنند تا وجود اعتیاد در خانواده را از دیگران پنهان کرده و حتی خودشان نیز این مشکل را انکار کنند؛ چرا که پذیرش این موضوع برای آخانواده معتاد بسیار دشوار است.

۳-تصور می کنند که اگر فرد معتاد دست از مصرف مواد برداشته و یا میزان مصرف آن را کنترل کند همه مشکلات آنان حل خواهد شد. آنها به خیال بافی روی آورده و همه مشکلات خانواده را بر گردن فرد معتاد می اندازند.

۴-به نوعی خود را مسئول و مسبب معتاد شدن عزیزشان دانسته و با حمایت ناسالم، او را قادر می سازند تا اعتیاد خود را ادامه دهد.

۵-رفتاری توام با تنفر و خشم علیه فرد معتاد در پیش می گیرند.

۶-به خاطر احساس شرم و بی آبرویی ارتباط با دوستان و همکاران و افراد خارج از خانواده را کاهش داده و گوشه گیری و انزوا را به روابط اجتماعی خود ترجیح می دهند.

۷-اعتماد به نفس، و احترام به خودشان را از دست می دهند.

تاثیر اعتیاد بر کودکان

تاثیرات و یرانگری که اعتیاد پدر یا مادر ممکن است بر روی کودکان اعتیاد بگذارد به شرح زیر هستند:

۱-به علت ترس یا احساس شرم و خجالت، از ارتباط و فعالیت های مشترک با دوستانشان به ویژه در محیط خانواده خودداری می کنند.

۲-به خاطر سردرگمی درخصوص چگونگی رفتار با پدر یا مادر، از محیط خانه می گریزند. برای آنها خانه یک محیط امن نبوده و مکانی خطرناک به حساب می آید، چون ممکن است رفتار فرد معتاد هر لحظه به شدت تغییر کند. و این مسئله خطرناکترین تاثیر اعتیاد بر کودکان است.

۳-از دیگر تاثیرات اعتیاد بر کودکان باید به این نکته توجه داشت که وی از هیچ گونه حمایت عاطفی یا فیزیکی برخوردار نمی باشد چون والدین معتاد او تنها به فکر تهیه و مصرف مواد و نشئگی خود هستند. در بسیاری از مواقع فرزندان والدین معتاد خودشان نیز معتاد می شوند تا ازاین طریق بتوانند فضای ناسالم خانواده را تحمل نمایند.

۴-از دیگر تاثیرات اعتیاد بر کودکان باید به این نکته توجه داشت که وی از هیچ گونه حمایت عاطفی یا فیزیکی برخوردار نمی باشد چون والدین معتاد او تنها به فکر تهیه و مصرف مواد و نشئگی خود هستند.
در بسیاری از مواقع فرزندان والدین معتاد خودشان نیز معتاد می شوند تا ازاین طریق بتوانند فضای ناسالم خانواده را تحمل نمایند.

۵-به دلیل اینکه کودکان تنها با رفتارهای منفی و شیطنت آمیز می توانند توجه ومحبت والدین را به خود جلب کنند، بدین خاطر همواره تلاش می کنند تا از این طریق به خواسته های خود برسند.

۶-فرزند در ارتباط با والدینش احساس سردرگمی و اضطراب می کند چون یکی از آنها ) پدر یا مادر (را دوست دارد و از دیگری بیزار است.
اصولاً والدین معتاد هنگام مشاجره و دعوا کردن با یکدیگر از فرزندانشان بر ضد یکدیگر استفاده می کنند. در این شرایط کودک نمی داند که طرف کدام یک از آنها را باید بگیرد و به همین خاطر در وضعیت ناگواری قرار می گیرد.

۷-فرزند احساس می کند که هیچ ارزش و اهمیتی ندارد و احساس گیجی و سردرگمی در وی افزایش می یابد.

۸-کودکان والدین معتاد معمولا نمی توانند به دیگران اعتماد کنند. آن ها ارزشهای اجتماعی را به درستی پذیرا نبوده و با همسالان عادی خود سازگاری ندارند. به نظافت و لباس پوشیدن خود توجه کافی نمی کنند و معمولاً دچار ترک تحصیل یا افت تحصیلی می شوند. آنها اغلب اوقات خود را بیهوده هدر داده و یا جذب همسالان بزهکار می شوند و این ناشی از تاثیرات اعتیاد براحساسات پاک کودکان در خانواده هی معتاد میشود.

۹-کودکان والدین معتاد معمولا نمی توانند به دیگران اعتماد کنند. آن ها ارزشهای اجتماعی را به درستی پذیرا نبوده و با همسالان عادی خود سازگاری ندارند. به نظافت و لباس پوشیدن خود توجه کافی نمی کنند و معمولاً دچار ترک تحصیل یا افت تحصیلی می شوند. آنها اغلب اوقات خود را بیهوده هدر داده و یا جذب همسالان بزهکار می شوند و این ناشی از تاثیرات اعتیاد براحساسات پاک کودکان در خانواده هی معتاد می شود.

سایر تاثیرات مخرب اعتیاد

تاثیرات مخرب اعتیاد بر خانواده، موارد زیر را شامل می شود:

باورهای غیر منطقی
احساس از دست دادن عقل و ابتلا به جنون
احساس گناه و تقصیر
انواع اعتیاد
احساس عدم امنیت شخصی
احساس آسیب پذیری
ترس از موفقیت و شکست
ناتوانی در خطر پذیری
خودداری کردن از انجام کارها به خاطر ترس از شکست
ناتوانی در پذیرفتن واقعیت ها و کنار آمدن با آنها
ناتوانی در لذت بردن از زندگی
ترس دائمی
ناتوانی در پذیرش مسئولیت های شخصی
انکار کردن مسائل و مشکلات
خشم غیر قابل کنترل
ناتوانی در پذیرفتن تغییرات در زندگی
ناتوانی در برقراری ارتباط با دیگران
وحشت از پذیرفته نشدن از سوی دیگران
احساس نیاز شدید به تائید شدن از سوی دیگران

ناتوانی در بیان خواسته های خود

احساس بدبختی و قربانی بودن در زندگی

تمایل به نافرمانی و نادیده گرفتن نظم اجتماعی و قوانین

مشکل داشتن در برقراری رابطه جنسی

ناتوانی در حل مشکلات و اختلافات با دیگران

ناتوانی در بخشیدن و نادیده گرفتن خطاهای دیگران

خیالبافی و زندگی کردن در رویا

خودداری از برقراری ارتباط و گفتگو با دیگران

نشان دادن رفتارهای افراطی از قبیل کمال گرایی، منظم بودن، وسواس ، کمرویی و انعطاف ناپذیری

تست اعتیاد درخانواده

با پاسخگویی به پرسش نامه تست اعتیاد از تاثیرات اعتیاد بر خانواده خود آگاه شوید.

۱-آیا شما همیشه سعی کرده اید با کنترل کردن عزیز معتادتان او را وادار به قطع مصرف مواد مخدر و یا انجام ندادن برخی از رفتارهای ویرانگر کنید؟

۲-آیا همواره همه تمرکزتان بر روی اعتیاد عزیزتان و کارهایش می باشد ؟

۳-آیا چون فکر می کنید که رفتار های گذشته و حال شما باعث اعتیاد عزیزتان شده ، احساس گناه می کنید ؟

۴-آیا فرد معتاد خانواده، شما را در مورد اعتیادش مقصر می داند ؟

۵-آیا از اینکه یکی از عزیزانتان معتاد است احساس شرمندگی می کنید؟ یا اینکه وجود اعتیاد را در خانواده کم اهمیت شمرده و یا انکار می کنید؟

۶-آیا شما خود را از اطرافیان و اجتماع دور نگه می دارید چون نمی خواهید هیچ کس بداند که یکی از اعضای خانواده شما معتاد است؟

۷-آیا به گونه ای رفتار و کارهای فرد معتاد خانواده را توجیه کرده و به خاطر حفظ آبروی خانواده و یا علاقه ای که به وی دارید، مشکلات و گرفتاری هایش را برطرف می کنید؟

۸-آیا از دروغگویی و فریبکاری بی وقفه آنها به ستوه آمده و احساس درماندگی می کنید؟

۹-آیا کارهای غیر قابل پیش بینی عضو معتاد خانواده و تغییر لحظه به لحظه حالات و رفتارهای وی زندگی را به کام شما تلخ کرده است ؟

۱۰-آیا شما به دلیل ترس از بروز اتفاقات ناگوار برای عضو معتاد خانواده، همواره با احساس اضطراب و نگرانی زندگی می کنید؟

۱۱-آیا کیفیت و نحوه زندگی روزمره شما به چگونگی حال و روز فرد معتاد خانواده بستگی دارد؟

۱۲-آیا به خاطر عواقب اعتیاد عزیزتان به نقطه ای رسیده اید که اختیار زندگی خود را از دست داده باشید؟

منبع: بیتوته