ایجاد فضای روحی و معنوی

یکی از راه ها، پدید آوردن صحنه ها و فضاهایی است که بچه ها در شرایط روحی خاصی قرار بگیرند و به تدریج حس درونی آنان بیدار شود و جذب گردند.

چه بسا اگر کودکان (و حتی بزرگان) را به حال خود رها کنیم، به این سمت و جهت کشیده نشوند و به مجالس دعا و توسل نیایند. ولی اگر ترتیبی دهیم که در این فضا قرار گیرند، جذب می شوند.

مثلاً اردوهای فرهنگی و زیارتی و دیدار ها از حرم ها، زیارتگاه ها، شرکت در مجالس دینی و دعا و توسل و عزاداری و ملاقات با شخصیت های معنوی و اهل بیتی، ایجاد کننده یا محکم کننده این رشته و رابطه است.

این همه اردو های سیاحتی و زیارتی در طول سال، به ویژه در تعطیلات تابستانی تشکیل می شود و دانش آموزان مثلاً به قم، شیراز، مشهد، جمکران، مرقد امام و امثال آن می روند، تنها تماشای ساختمان و در و دیوار و گنبد نباشد، همراه این دیدارها تغذیه فکری و روحی شوند و مطلب یاد بگیرند و الگو بگیرند و عشق ها و علاقه هایشان را به این خاندان پیوند بزنند.

دیدار با شخصیت هایی که تأثیر گذارند، در صورت امکان حتماً در برنامه این سفرها و اردوها قرار بگیرند. شرکت در مجالس با حال همین طور است. قرار گرفتن در جمع دوستداران اهل بیت، این حس و حالت را ایجاد می کند، مثل هر جمع دیگری که فضا و روحیه جمعی در افرادی که وارد آن جمع می شوند، متأثر است.

مجالس سوگواری و دعا و حضور در حرم ها و زیارتگاه ها بسیار مهم است. در مجالس عزا و نوحه، عواطف بر محور محبت اهل بیت (علیهم السلام) به جوش می آید، دل ها شکسته می شود، اشک ها جاری می گردد و گریه، افراد را با خاندان پیامبر (علیهم السلام) گره می زند و مرتبط می سازد.

گریستن در مجالس سوگواری، دل ها و عاطفه ها را هم تلطیف می کند، هم تقویت، در حالت عادی یا فردی، ممکن است نه دل بسوزد، نه اشک جاری شود، نه انقلاب روحی دست دهد. ولی تأثیر جو عاطفی و معنوی یک جلسه و مراسم و حس عمومی و گروهی حاضران را هم آوا می سازد و معبر دل را باز می کند.

این گونه مجالس، اگر در خانه و مدرسه و محله برگزار شود و نوجوانان در برپایی آن و انجام خدمات و کار برعهده گرفتن و همکاری و… مشارکت داشته باشند، آنان را دوستدار بار می آورد.

زیارت نیز از همین مقوله هاست. همچنان که دیدار حضوری با یک انسان والا و پاک، مؤثر است، حضور در کنار تربت معصومین (علیهم السلام) و حرم های مقدس نیز، پاکساز روح است و شوق آفرین.

اگر محبت و معرفت باشد، شوق زیارت هم در پی آن است و اگر به زیارت رویم، خود زیارت، محبت آور است و زیارت و محبت در یکدیگر تأثیر متقابل می گذارند.

محبت، زیارت را در پی دارد و زیارت، محبت را. نزدیکی مادی و فیزیکی، قرابت روحی را هم به دنبال می آورد. برعکس، گریز و دوری از چنین مراکز و مکان هایی، روح را هم بیگانه و ناآشنا و گریزان می سازد. گاهی که نگاه به حرم و مزار بیفتد، چشمه محبت می جوشد، پس، از تأثیر تلاقی گناه و حرم هم نباید غافل بود.

زیارت، همراه است با سلام دادن به اولیاء الله. اگر زائر بداند که پیامبر یا امام یا هر یک از اهل بیت (علیهم السلام) مدفون در حرم، زائر را می بینند و می شناسند و سلامشان را جواب می دهند، محبت پیدا می کند. مهم، تفهیم این نکات ظریف به کودکان و نوجوانان است.

حضور در جمع افراد بی حال و بی تعهد و هرزه، روح انسان را به آن سمت سوق می دهد. بر عکس، حضور در جمع انسان های با معنویت و مراکز مقدس و مراسم آیینی، تقویت کننده بنیان معنویت است.

اگر بعضی گریزانند، شاید به دلیل خجالت، یا احساس بیگانگی یا به خاطر نچشیدن طعم محبت اهل بیت (علیهم السلام) است. چه بسا اگر بچشند، مشتاق شوند. مثل آنان که از غذایی نمی خورند، چون تا به حال نخورده اند. همین که یک لقمه بخورند و مزه آن را بفهمند، ادامه خواهند داد.

ایجاد فضای روحی برای کودکان در رابطه با اهل بیت به این معنی است. تأثیر پذیری از جو بسیار نیرومند است. چه جوی که در یک خانه و مدرسه به وجود می آید، چه در سطح یک کشور و جامعه.

چه مانعی دارد که توفیق اجباری برای آنان فراهم کنیم تا جذب اختیاری را در پی داشته باشد؟

گاهی اگر نگاه به یک بقعه و حرم یا مسجد بیفتد، کشش ایجاد می کند. آیا نمی توان وقف درخت های میوه و توت را برای عموم، در کنار مسجدها و حسینیه ها و بهره مندی رایگان مردم از آنها را دارای این تأثیر دانست؟

یا اینکه در قدیم، حیاط برخی مساجد دو در داشت که به عنوان راه عبور مردم استفاده می شد، در همین عبور و تلاقی نگاه گاهی دل ها جذب فضای روحانی و معنوی مسجد می شد.

حتی ایفای نقش در یک نمایشنامه یا فیلم در قالب یک چهره مقدس و در نقش اهل بیت (علیهم السلام) یا وابستگان به این خاندان، خود به خود محبت می آفریند و بازیگر و هنرمند، به آن چهره ها علاقه پیدا می کند.

این نیز نوعی ایجاد فضای روحی و معنوی نسبت به اهل بیت است.(۱)

پی‌نوشت

۱- کتاب بانوی نور مریم بصری، داستان تأثیرپذیری یک هنرمند را از ایفای نقش مادر امام زمان (علیه السلام) نوشته است. از اهل هنر نمونه های متعددی از این تأثیرپذیری شنیده شده است.

منبع: کتاب عشق برتر؛ نویسنده: جواد محدثی؛ انتشارات دفتر تبلیغات‌ اسلامی حوزه‌ علمیه‌ قم‌