باید جوانان و نوجوانان، شیرینی کلام اهل بیت (علیهم السلام) و عمق حکمت های آنان را دریابند تا از طریق سخنانشان، شیفته شخصیتشان شوند. در این مورد، کلمات قابل فهم تر، ترجمه های شیوا و دلنشین و روان و انتخاب موضوعات کاربردی،، و چاپ زیبا و جذاب مؤثر است. گاهی باید از طریق شکل، مخاطب را به محتوا جذب کرد.

اینکه چگونه مردم و جوانان و بشریت را با فرهنگ اهل بیت (علیهم السلام) باید آشنا کرد، نکته ظریفی است و باید از تکنیک هنر استفاده کرد و در عرضه محتوای کلامی و حیاتی ائمه (علیهم السلام) به نسل امروز از قالب های نو و جاذبه های هنری و شیوه های اثر گذار بهره گرفت. کار رسانه ها در این جهت مهم است و متأسفانه اغلب، ضعیف و غیر جذاب ارائه می شود.

فضائل اهل بیت (علیهم السلام)

فضائل اهل بیت (علیهم السلام) در دو محور قابل طرح است:

۱-جهات آرمانی و خلقت و طینت و سرشت متعالی و نور خدایی و…. این بخش از فضایل، گرچه ارزشمند است و مقام آنان را نزد خدا آشکار می سازد، ولی چون جنبه عملی و سرمشق گیری و تأسی در آنها نیست، کمتر اثر تربیتی و جاذبه عملی دارد. گاهی هم برای نوجوانان غیر قابل هضم و درک است.

۲-جهات عملی و قابل اسوه گیری و تبعیت عینی و ملموس از رفتار اهل بیت (علیهم السلام).

آشنا ساختن نوجوانان و جوانان با سیره معصومین و زندگی ائمه (علیهم السلام) بسیار لازم و مفید است. اینجا آشنایی با تاریخ به کار می آید.

شیوایی قلم و جاذبه و هنرمندانه بودن نگارش نیز نباید از یاد برود. ذکر نمونه هایی از صبر، ایثار عفو، تواضع، عبادت، شجاعت، اخلاص، عطا و بخشندگی، فتوت و جوانمردی، حسن خلق، علم و حلم، کیفیت نماز و روزه و تهجد و حج و اعمالشان، همه و همه بسیار سودمند است.

به خصوص حکایاتی از اهل بیت (علیهم السلام) که نوعی برخورد خوب و شایسته و احترام آمیز با نوجوانان را در بر دارد، تأثیرگذارتر است. مثلاً قصه پیر مرد و امام حسن و امام حسین (علیهماالسلام) و کیفیت وضو یاد دادن، یا رفتار پیامبر با کودکان و سلام دادن به آنان، یا بغل کردن و بوسیدن کودکان خردسال مؤمنین.

معرفی کودکان اهل بیت و جاذبه های رفتاری آنان برای کودکان ما تأثیر گذارتر است و این سنخیت در سن و سال، بیشتر جاذبه می آفریند.

محبت در دل نوجوانان اگر به صورت یک بذر کاشته شده باشد، با ذکر نمونه های خوب اخلاقی و سیره اهل بیت (علیهم السلام) باید آن را آبیاری کرد، تا هم خشک نشود، هم رشد کند و ثمرات بیشتری دهد.

این، سبب تعمیق محبت می شود.(۱) مطالب ارزشمندی که در کتاب های معتبر و اصیل نهفته، باید استخراج شود تا نسل نوجوانان امروز هم از آن ذخایر بهره مند شوند.

انتخاب شعرهای ناب، زیبا و روان درباره شخصیت امامان و اهل بیت (علیهم السلام)، نیز خواندن و اجرای دلنشین و شیرین آنها ایجاد محبت می کند. از میان انبوه قصاید و اشعار ولایی، باید دست به گزینش زد.

آگاهی و ذوق لطیف، در این گزینش بسیار نقش دارد. در این مسأله نیز، همچون برنامه های دیگر فرهنگی و هنری برای کودکان و نوجوانان، توجه به نکات روانشناسی و روحیات ویژه این مقطع سنی و تحصیلی ضروری است.

گره زدن خوشی‌های زندگی به حیات ائمه (علیهم السلام)

خوش آمدن از چیزی، علاقه ایجاد می کند. باید کوشید شخصیت و زندگی و خاطره اهل بیت و مراسم و مجالسشان در ذهن کودکان خاطره خوشی برجای بگذارد. با استفاده از قضیه شرطیه (قضیه پاولوف) به نحوی عمل کنیم که با دیدن چیزی و خاطره ای، پیوند با اهل بیت (علیهم السلام) مطرح شود.

جشن گرفتن و شیرینی و عیدی دادن ها و جشن تکلیف گرفتن و اعطای مدال و اهدای جوایز و تشویق ها اگر در روز تولد معصومین (علیهم السلام) باشد، خواه ناخواه تأثیر غیر مستقیم دارد.

گره خوردن یک خاطره خوش با اهل بیت (علیهم السلام) مثلاً شبها یا روزهای میلاد ائمه علیهم السلام، در خانه ها و مدرسه هامان باید یک حادثه خوب یا خاطره خوش و برنامه جاذبه دار پیش آوریم، مثلاً در مناسبت های مربوط به اهل بیت با یک جعبه شیرینی به خانه رفتن، روز تولد امامان یک جعبه شیرینی در دفتر مدرسه گذاشتن و به همین مناسبت ها در خانه و مسجد و محله و مدرسه، جشن گرفتن، سبب می شود این مناسبت ها از یاد نرود و این شادی با این ایام و نام و یاد اهل بیت (علیهم السلام)، حالت شرطی پیدا کند.

کسی می گفت: با فرزند کوچکم به مسجد و برای نماز جماعت رفتیم. بین دو نماز، شیرینی به افراد دادند. فردا شب پسرم گفت: بابا! مسجد نمی رویم؟

از آن پس هر وقت او را به مسجد می برم، اگر شیرینی و… نبود، وقتی بیرون آمدیم حتماً برایش شکلات می خرم، تا پیوند مسجد آمدن با برخورداری از یک چیز دوست داشتنی در ذهن او گسسته نشود و علاقه به مسجد و نماز، تداوم یابد.

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: الهدیه تورث الموده(۲) هدیه، محبت می آورد.

اگر این هدیه در ارتباط با خاندان عصمت و اهل بیت باشد طبیعی است که محبت آنان را در پی خواهد داشت.

در هر برنامه دینی و مذهبی می توان از این شیوه برای ایجاد علاقه استفاده کرد، مثل نماز جمعه، جلسه دعا یا سخنرانی، شرکت در مراسم مذهبی و مجالس سوگواری یا مسجد و نماز جماعت. در مناسبت های ویژه ائمه (علیهم السلام) نیز اگر از این شیوه استفاده شود، در ایجاد جاذبه مؤثر است.

دیده از اشک و دل از داغ و لب از آه پراست – عشق در هر گذری رنگ دگر می ریزد(۳)

پی‌ نوشت ها

۱- برای آشنایی با سیره پیامبران از جمله ر.ک: بحارالانوار، ج ۱۶؛ مکارم الاخلاق طبرسی؛ سنن النبی، علامه طباطبائی، همگام با رسول، از نویسنده؛ نسبت به ائمه دیگر از جمله منتهی الامال محدث قمی و کتاب های دیگری که در زندگی ائمه نوشته شده است. دوره چهل حدیث های سیره معصومین (علیهم السلام) از انتشارت نشر معروف نیز توصیه می شود.

۲- علامه مجلسی؛ بحار الانوار، ج ۷۴، ص ۱۶۶

۳- صائب تبریزی

منبع: کتاب عشق برتر؛ نویسنده: جواد محدثی؛ انتشارات دفتر تبلیغات‌ اسلامی حوزه‌ علمیه‌ قم‌