مراکز علمی و فرهنگی شیعه در طول تاریخ

مدرسه جده کوچک (اصفهان)

مَدْرِسه جَدِّۀکوچَک، از مدارس دورۀ صفوی در اصفهان که در زمان شاه عباس دوم (۱۰۵۲-۱۰۷۷ق/۱۶۴۲-۱۶۶۶م) به دستور جدۀ بزرگ شاه، «‌دلارام خانم‌» در بازار قهوۀ کاشی‌ها، از انشعابات بازار بزرگ اصفهان بنا شد. تاریخ برپایی آن در کتیبۀ سر در مدرسه، به خط محمدرضا امامی ۱۰۵۶ق ذکر شده، و کتیبۀ سنگی وقف نامۀ مدرسه تاریخ رجب ۱۰۵۷ …

مدرسه عباسقلی خان شاملو

مدرسه علمیه عباس قلی‌خان مدرسه عباسقُلی‌خان شامْلو، از بناهای تاریخی و از مدارس علوم دینی مشهد که توسط عباسقلی‌خان شاملو در عهد صفویه بنا شد. این مدرسه، امروزه از مدارس حوزه علمیه مشهد است و در ابتدای خیابان نواب صفوی، در حاشیه زیرگذر، در کنار حرم رضوی قرار دارد. این مدرسه توسط عباسقلی‌خان بیگلربیگی در سال …

مدرسه علمیه میرزا جعفر (مشهد)

مدرسه میرزاجعفر از مدارس قدیمی و از بناهای تاریخی صفویه در شهر مشهد. این مدرسه که دارای معماری ویژه‌ای است بنام واقف آن مشهور بوده و وقف طلاب علوم دینی شده است. مدرسه میرزا جعفر، امروزه در محدوده حرم واقع شده و از جنوب به صحن انقلاب اسلامی، از غرب به بست شیخ طبرسی و از شمال و شرق به دانشگاه علوم اسلامی رضوی م…

مدرسه پریزاد

مدرسه پریزاد، مدرسه‌ای در شهر مشهد که پریزاد، ندیمه گوهرشاد برای طلاب دینی وقف کرد. بنای این مدرسه در ۸۲۳ پایان یافت و تاکنون سه بار مرمت شده است. این مدرسه در گذشته، خارج از محدوده حرم رضوی بوده ولی با توسعه حرم، داخل آن قرار گرفته است. موقعیت جغرافیایی مدرسه پریزاد از شمال به مدرسه بالاسر، از شرق به د…

مدرسه چهار باغ

مدرسه چهارباغ اصفهان، مدرسه علوم دینی است که به دستور شاه سلطان حسین صفوی در چهارباغ اصفهان بنا شد. این مدرسه را مدرسه سلطانیه و مادرشاه نیز نامیده‌اند. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، این مدرسه به مدرسه امام صادق(ع) تغییر نام یافت. دوره اوج آموزش علمی در این مدرسه در زمان صفویه بود و بعد از آن ر…

مسجد و مدرسه آقابزرگ (کاشان)

مسجد و مدرسه آقابزرگ مسجد و مدرسه‎ای بزرگ در کاشان، منسوب به ملا مهدی نراقی ملقب به آقابزرگ که به هزینه مردی نیکوکار به نام حاج محمدتقی خانبان و پسرش در نیمه قرن ۱۳ق، مقارن با دوران پادشاهی محمد شاه قاجار (متوفی ۱۲۶۴ق) ساخته شده است. محل بنا این مسجد و مدرسه در محدوده تاریخی و بافت قدیمی شهر، مج…

مدرسه آقابابا خان (شیراز)

مدرسه آقا بابا خان مدرسه‌ای در شیراز مربوط به دوره زندیه در کنار مسجد جامع شیراز و بازار وکیل. ساخت این مدرسه به دستور کریم خان زند شروع و با مرگ او، توسط آقاباباخان بارفروشی مازندرانی در سال ۱۲۴۰ تکمیل شد. یکی از مدارس قدیمی و آباد در شیراز که متصل به مسجد وکیل و در جنوب شرقی آن قرار دارد. گوشه غربی این مدرسه، …

مدرسه جده بزرگ (اصفهان)

مدرسۀ جَدِّۀ بُزُرْگ، از مدارس دورۀ صفوی در اصفهان که در ۱۰۵۸ق به دستور حوری نام خانم، جدۀ کوچک شاه عباس دوم (سل ۱۰۵۲-۱۰۷۷ق/۱۶۴۲-۱۶۶۶م) ساخته شده است. صفت بزرگ در نام مدرسه بیانگر وسعت بیشتر آن نسبت به مدرسه‌ای به همین نام (جدۀ کوچک)، اما با وسعتی کمتر در بازار اصفهان است.[۱] مدرسۀ جدۀ بزرگ در زمینی مستطی…

مدرسه علمیه حجتیه

مدرسه علمیه حجتیه (تأسیس ۱۳۲۱ش) از مدارس علوم دینی در قم است. این مدرسه که در مرکز شهر و در نزدیکی حرم حضرت معصومه(س) قرار دارد به دست سید محمد حجت کوه کمره‌ای تأسیس شد. مدرسه حجتیه علاوه بر کاربرد خوابگاهی، دارای مسجد و کتابخانه نیز بود و از مدارس مهم و بزرگ آن زمان به شمار می‌رفت. این مدرسه پس از انقلاب اسل…

مدرسه‌ي صدر بازار يا صدريه

مدرسه‌اي است در مركز «بازار گلشن» يا «بازار جارچي باشي»، در نزديكي دروازه‌ي «اشرف» و در مجاورت «مسجد دارالشفاء» و «بازار نجارها»، كه در يک قرن اخیر از نظر موقعيت علمي و اجتماعي، مهم‌ترين مدرسه‌ي علميه اصفهان به حساب مي‌آمد. اين  مدرسه ، با اراده و همت مرحوم «محمد حسين خان صدر اصفهاني»، صدر اعظم فتحعلی خ…

کتابخانه آستان قدس رضوی

کتابخانهٔ آستان قدس رضوی یکی از بزرگترین کتابخانه‌های ایران و خاورمیانه است که در شهر مشهد قرار دارد. نخستین بنای جامع و مستقل کتابخانه در سال ۱۳۳۰ ش. در ضلع شمال غربی رواق امام خمینی کنونی ساخته شد. سپس در سال ۱۳۵۶ ش. به ساختمان جدید و وسیعی واقع در طبقه فوقانی موزه آستان قدس رضوی واقع در ضلع شرقی‌‌ …

مکتبة الروضة الحیدریة (نجف)

مَکْتَبَة الرّوضَة الحیدریّة (کتابخانه حرم امام علی) یکی از قدیمی‌ترین و مشهورترین کتابخانه‌های شهر نجف است که در صحن حرم امیرالمؤمنین(ع) قرار دارد. این کتابخانه که به نام‌های دیگر نیز شهرت دارد، از گذشته محل نگهداری کتاب‌های نادر و نسخه‌های خطی از نویسندگان و بزرگان بوده و طی قرون متمادی دچار آسیب …

کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی

کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی،در شهر قم، بزرگترین کتابخانه نسخه‌های خطی ایران و سومین مجموعه نسخه‌های خطی در جهان اسلام به شمار می‌رود. تعداد نسخه‌های خطی این کتابخانه در سال ۱۳۹۳ش، ۶۰۰۰۰ عنوان، مشتمل بر بیش از ۳۱۰۰۰ جلد بوده است. مرقد آیت الله مرعشی نجفی در قسمت ورودی این کتابخانه قرار دارد. تاریخچه هست…

مکتبة الامام امیرالمؤمنین العامة (نجف)

مَکتَبةُ الامام اَمیرُالمؤمنین العامّة (کتابخانه عمومی امام امیرالمؤمنین) کتابخانه‌ای عمومی در نجف (عراق) که در سال (۱۳۷۳ق ـ ۱۹۵۳م) توسط علامه امینی تأسیس شد. این کتابخانه دارای بخش‌های مختلفی بوده و توسط هیأت امناء انتخابی اداره می‌شود. تأسیس عبدالحسین امینی (نویسنده الغدیر) در ماه جمادی الاولی سال ۱۳۷۳ق.…

مدرسه علمیه جهانگیرخان (قم)

مدرسه جهانگیرخان یا جانی‌خان از مدارس علمیه حوزوی در شهر قم. این مدرسه که در مقابل مسجد جامع قم قرار دارد، دارای حیاطی کوچک است که بیست حجره آن را احاطه کرده و در جلوی هر حجره، ایوانی است که با مقرنس‌های گچی و آجری و کتیبه‌هایی به نام‌های الله و پیامبر اکرم (ص) و حضرت علی (ص) تزیین شده است. در نام م…

مدرسه علمیه نواب

مدرسه علمیه عالی نواب یا مدرسه صالحیه (تأسیس ۱۰۸۶ق از مدارس علمیه مشهور مشهد است که در ضلع شمالی بالا خیابان (نادری سابق و شیرازی فعلی) و در نزدیکی حرم امام رضا قرار دارد. تاریخ تأسیس مدرسه به سال ۱۰۸۶ق بازمی‌گردد و دارای معماری خاص با حجراتی در دو طبقه است. کتابخانه این مدرسه به جهت وجود نسخه‌های خطی از…