میراث شیعه در کلام وفلسفه

استاد مطهری و نوآوری در علم کلام (قسمت دوم) بخش دوم

اشاره: در سالهای اخیر از سوی متکلمان و دانشمندان ادیان از تکثر گرایی دینی یا پلورلیسم سخن گفته شده که برخی آن را پذیرفته و برخی هم با دلایل آن را مردود شمرده اند. در این مقاله آرا و نظریه های که در باره کثرت گرایی طرح شده، منعکس گردیده و سپس به نظریه استاد مطهری در این مقوله پرداخته شده است. &nbs…

استاد مطهری و نوآوی در علم کلام (قسمت اول)

اشاره: مباحث جدید کلامی که امروزه با عنوان «کلام جدید» از آنها بحث میشود، از دغدغه های مهم انسان معاصر است که پرسش های نوپیدایی را فراروی اندیشمندان دینی قرار داده است. استاد مطهری به عنوان متکلم و متفکری نوآور، آثار ارزشمندی از خود بجای گذاشته است که منابع غنی ای در این عرصه به شمار می رود؛ زیرا ایشان…

امام هادى علیه‏ السلام در مصاف با انحراف عقیدتى

اشاره: دشمنان و جاهلان پیوسته باعث انحراف از را ه مستقیم گردیده و با القا مطالب شبهه انگیز سعی در گمراه نمودن مسلمانان دارند. این روش در صدر اسلام نبز برای مخدوش نمودن عقاید مسلمانان رایج بوده و حتی در زمان رسول گرامی اسلام(ص) برخی از صحابه نیز در انحراف عقاید نقش بازی می کرده اند. پس از رحلت رسول خ…

روش سؤال و جواب در سیره آموزشى معصومان(ع)

اشاره: این مقاله ابتدا نیم نگاهى به اهمیت و جایگاه علم و آموزش، به ‏ویژه آموزش دینی، در سیره معصومان(ع) دارد، پس از آن به بررسى روش سؤال و جواب، اهمیت و جایگاه آن در سیره آنان مى‏پردازد. در ادامه مقاله به بیان اقسام سؤال و جواب و تفاوت این روش با روش پرسش و پاسخ متعارف و روش سقراطى پرداخته و مزیت آن بر…

اوج کمال مکتب کلامى شیعه در عصر شیخ مفید

شیخ مفید، فقیه و متکلم شیعى بود که بیشتر در علم کلام تبحر داشت و مکتب کلامى شیعه در عصر او به اوج کمال رسید و مناظراتش با رهبران فرق معتزله و اشاعره نیز معروف بود. ۱۰۹۰ سال پیش در سال ۳۳۸ هجرى قمرى ، محمدبن محمدبن نعمان معروف به شیخ مفید، فقیه و متکلم بزرگ شیعى در حومه شهر بغداد دیده به جهان گشود. وى استا…

برجسته ترین متکلمین شیعه=

برخى از برجسته ترین متکلمین شیعه از صدر اسلام تا قرن چهارم هجرى آغاز علم کلام در اسلام علم کلام، نیز یک علم صد درصد اسلامى است. کلام مربوط است به تحقیق در اصول عقائد اسلامى و دفاع از آنها، اعم از آنکه امر مورد اعتقاد از عقلیات محض باشد مانند مسائل مربوط به توحید و صفات خداوند و یا از نقلیاتى باشد که اعتقاد …

پیشینه، قلمرو و تعریف علم کلام

  تعریف علم کلام علم کلام یا علم اصول دین، یا فقه اکبر، یا علم نظر و استدلال دینى و یا علم توحید و صفات، عبارت از علمى است که به وسیله آن به احوال مبدا و معاد بر طبق قانون اسلام آگاهى مى توان یافت در این تعریف، مقصود از مبدا و احوال آن خداى تعاى و صفات اوست، و علم به آن یعنى علم به وجود او و صفات او ا…

تاثیر ممنوعیت تعقل بر تدوین علم کلام در صدر اسلام

یکى از راههاى بحث و بررسى در پیشینه و زمینه هاى ظهور علم کلام در نزد مسلمین، تحقیق در تاریخ صدر اسلام و تأثیر حوادث تاریخى آن دوران و تأثیر آنها بر روند شکل گیرى این علم در دوران اولیۀ خود است. آنچه در ذیل مى آید نظر علامه طباطبایى (رحمه الله علیه) در این باب است. ۱. بحث و استدلال و پیشرفت فرهنگى بش…

زمینه‌هاى آغازین ظهور علم کلام

کلام یکى از علوم اسلامى است ک براى درک و فهم عقاید دین اسلام و دفاع از آن پدید آمده است و مشتغلان به آن را متکلم نامیده اند. در باره علل و زمان پیدایش، وجه تسمیه، تعریف، موضوع، غایت، مبادى، مسائل، روش، حرمت یا وجوب آن، از نظر شرعى، فوق آن با فقه و فلسفه الهى سخن بیار گفته شده، که به راستى شایسته نقل…

نقش شیعه در شکل گیرى تفکر و علوم عقلى و نقلى در اسلام

علوم اسلامى که مرهون تدوین علماء اسلام میباشد به دو بخش عقلیه و نقلیه منقسم می شود علوم نقلیه علومى است که مسائل آنها به نقل متکى است مانند لغت و حدیث و تاریخ و نظایر آنها و علوم عقلیه غیر آنست مانند فلسفه و ریاضیات. تردید نیست که عامل اصلى پیدایش علوم نقلیه در اسلام همانا قرآن کریم میباشد و به استثناء دو…

نقش شیعه در شکل گیرى تفکر و علوم عقلى اسلامى از نگاه علامه طباطبایى

مقدمه یکى از مباحث بسیار مهم و چالش برانگیز درباره پیشینه و زمینه هاى فلسفه اسلامى، فهم فلسفه اسلامى در نسبت آن با دین، و سهم دین در شکل کیرى این نحو از تفکر است. در این میان سهم فرق مذهبى و کلامى نیز بى تاثیر نمى باشد، زیرا پیروان هر یک از این مذاهب با توجه به فهمى که از اسلام دارند، دست به تفکر مى …

منابع شیعه در اصول و فروع دین

على ربانى گلپایگانى ۱٫ «قُلْ أَطِیعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْکافِرِینَ»؛[۱] بگو از خدا و پیامبر (صلی الله علیه و آله) اطاعت کنید، پس اگر روی برتابند، خداوند کافران را دوست ندارد. ۲٫ «ما ضَلَّ صاحِبُکُمْ وَ ما غَوی، وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوی، إِنْ هُو…

توحید مفضل

 امام صادق (علیه السلام) احیاگر فکر دینی حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) و مغز متفکر دستگاه عقیدتی اسلام است به گونه ای که در تنظیم، تئوریزه کردن، بسط و گسترش آموزه های دینی در تمامی حوزه ها نقطه عطف به شمار می آید. گسترش علم کلام (نقلی و عقلی)، ارایه ی فقهی کامل و تنظیم و تدوین و تبویب و تفسیره…

بازشناسى عناصر فلسفه هنر بر پایه مبانى حکمت صدرایى

چکیده: امروزه،فلسفه اسلامى،با توجه به پیش رفت علوم،نیازمند آن است که در حرکتى پویا خود را به روز و کارآمد نماید تا نشان دهد که در پاسخ گویى به پرسش هاى جدید نیز تواناست. به نظر مى رسد که فلسفه اسلامى مى تواند بیشترِ پرسش هایى را که در حوزه هاى گوناگون فلسفه ـ در دنیاى امروز ـ مطرح است،پاسخ دهد. اما وظی…

تقدم‌ شیعه‌ در علم‌ کلام‌

سردمدار کلام احمد بن‌ ابی‌ طاهر در کتاب‌ تاریخ‌ بغداد کتاب‌ او را ذکر کرده‌ است‌، و توصیف‌ آن‌ را نموده‌ است‌. و همان‌طور که‌ در فهرست‌ کتاب‌ نجاشی‌ مذکور است‌، او خودش‌ کتاب‌ را دیده‌ است‌. از شدت‌ صوْلت‌ و علو منزلت‌ او، مردم‌ بر او رشگ‌ بردند و او را به‌ عقاید و مقالات‌ فاسده‌ رمْی‌ کردند، در صورتی‌ که…