علوم حدیث شیعه

دروغ پردازان در حوزه حدیث شیعه

اشاره: تنها راه دستیابى به وحى الهى و کلام حق، به اقتضاى حدیث ثقلین، قرآن و سنّت است. ما از طریق حدیث، به سنّت عملى و قولى و تقریر پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) دست مى یابیم و از همین جاست که جایگاه حدیث صحیح و اهمیّت آن، بیش از پیش روشن مى شود و لذا امام باقر(ع) به جابر فرمود:«یا جابر واللّه لحدیث تصیب…

چشم تماشا نزهه الناظر و تنبیه الخاطر

اشاره: سبک شناخت نگارش هاى حدیثى شیعه نشان از آن دارد که محدّثان شیعه، نگاشته هاى خود را بیشتر به شکل موضوعی تنظیم مى نموده و چینش احادیث را براساس محتوا و مضمون و نه گوینده و راوى حدیث سامان مى داده اند. در این میان تنها چند مؤلف انگشت شمار داریم که نه از شیوه موضوعى بلکه از سبک مسندى پیروى کرده و احادیث هر …

توحید صدوق از نگاه تحلیل و نقد

اشاره: دفاع از حریم اعتقادى اهل بیت عصمت و طهارت(ع) و تلاش براى حفظ و ثبت و ضبط آثار منقول و مأثور از ایشان مسئله ‏اى مهم و درخور عنایتِ ویژه است؛ چرا که با محروم شدن مردم از درک محضر امامان معصوم(ع) و فراگیرى و تعالیم ایشان از یک سو و مرحوم شدن آنانى که موفق به این حضور و استماع بلا واسطه از ایشان بود…

کتاب غرر الحکم و درر الکلم

اشاره: در سینه امیرمؤمنان على ‏علیه السلام حکمت موج مى‏ زد و علم و دانش ـ که جوشیده از سرچشمه وحى الهى و نشأت گرفته از علوم نبوى بود ـ از منطق استوار و بیان شیوایش نمایان بود. او خود مى‏ فرمود: ینحدر عنى السیل ولایرقى إلى الطیر (۱) خطابه ‏هاى رسا و کلام دلربایش، جان‏هاى شیفته را برانگیخت تا سخنان وى را ب…

نگاهى به مبانى مجلسى اول در حدیث و رجال

اشاره: بى تردید آگاهى از مبانى حدیثى محدّثان بزرگ و صاحب شیوه مى تواند نقش مهمى در دانش فقه، پژوهشهاى حدیثى و علوم حدیث داشته باشد. اگرچه در عصر حاضر، اخبارى گرى -که شیوه علماى صاحب نامى چون شیخ حر عاملى (م ۱۱۰۴ق) بوده است شیوه اى کاملاً مردود شناخته شده، امّا ردّ دیدگاه ایشان، نباید مجوزى براى منع دانش…

کتاب شهاب الاخبار

  اشاره: در طول تاریخ کتابهای زیادی درباره احادیث اهل بیت و رسول گرامی اسلام (ص) نگاشته شده است. این کتابها در حوزه های مختلف حدیثی مطالبی را ارائه داده است. یکی از این کتابها کتاب شهاب الاخبار است که در مقاله زیر به معرفی مختصر آن پرداخته شده است.     کتاب شهاب الاخبار، یکى از م…

علم رِجال

 اشاره: علم رجال ، رجال در اصطلاح علم الحدیث به راویان احادیث و کسانى که در سلسله سند روایات قرار دارند اطلاق می شود و دانشى که عهده دار بیان حالات ، اوصاف ، جرح و تعدیل آنان است را معرفه الرجال و یا علم الرجال مینامند. پیدایش علم رجال در تشیع : عوامل و اسبابى که موجب پیدایش علم رجال در اسلام و بویژه…

آثار حدیثى امام خمینى (ره)

اشاره: امام خمینى(ره)، نادره مردى بود که از پسِ قرون و اعصار متمادى پا به عرصه وجود نهاد تا اسلام را در متن جامعه، عینیت بخشد و حکومتى بر پایه فقاهت، بنیان نهد و آواى توحید را در بلنداى عالم مادّى، طنین افکن سازد. او خورشیدى فروزان بود که پس از سالها رخوت و سستى و بى خبرى امّت اسلامى، طلوع کرد و نور وجودش…

اعتبار و حجیت چهل حدیث (اربعین)

اشاره: نگارش اربعین، پیشینه ای بس دراز دارد و سنت اربعین نویسی، ازقرنهای نخستین تاریخ اسلام آغاز شده است. این سنت، برخاسته ازفرمایش پیامبر گرامی اسلام است که فرمود: من حفظ من امتی اربعین حدیثا مما یحتاجون الیه من امر دینهم،بعثه الله یوم القیامه فقیها عالما. (۱)دانشمندان مسلمان، بر مبنای حدیث فوق، نگار…

آثار امام سجاد علیه السلام

آثاری که از امام سجاد (علیه السلام) باقى مانده است نشان از جایگاه والای علمى آن حضرت دارد. این آثار عبارتند از: ۱. روایات: از امام سجاد (علیه السلام) حدود سیصد حدیث در کتب اربعه شیعه آمده است. ۲. رساله حقوق: متن این رساله از قول ابوحمزه ثمالى در منابع شیعه همچون تحف العقول عن آل الرسول اثر حسن بن عل…

مصحف فاطمه (س)

 سید تقى واردى پیش گفتار دانش و آگاهى اهل بیت عصمت و طهارت (سلام الله علیهم اجمعین) بر گرفته از علم الهى و فراتر و گسترده تر از معارف بشرى است و بدین جهت سرشار از حکمت و معرفت است و درک و تحلیل آن براى سایر انسان ها، مشکل و یا غیر ممکن است. بدین لحاظ در روایت نورانى آنان آمده است: ان خبرنا صعب مستص…

مصحف امام على علیه السلام

 از مصحف امام على (علیه السلام) بسیار گفته اند و شنیده ایم. آیا این مصحف آن گونه که مى پندارند. با قرآن موجود اختلاف دارد؟ اگر چنین است، اختلاف آن چقدر است؟ مصحف امام على(علیه السلام) چه اندازه است؟ و منابع مذهبى تاریخى که اشاره به وجود آن دارد، کدام است؟ آیا این همان مصحفى است که نزد پیامبر(صلی الله علیه و آل…

قاضی نورالله شوشتری

فقیه ، متکلم ، مفسر ، محدث ، مورخ ، ادیب ، شاعرایرانی نورالله شریف الدین بن نورالدین محمد شاه بن مندۀ مرعشی حسینی ، اهل شوشتر . پدراو ، سید شریف الدین ، ازشاگردان فقیه معروف ، شیخ ابراهیم بن سلیمان قطیفی ، بود و از او اجازۀ روایت گرفته بود . شریف الدین آثار بسیاری هم داشته است و بنابر این دور ازانتظار نیست ک…

ملا صالح مازندانی (- ۱۰۸۶)

عالم قرن ۱۱ق . حسام الدین ابوالفضائل محمد صالح بن احمد بن شمس الدین . خاستگاه او مازندران بود و برای طلب علم درجوانی به اصفهان رفت و درهمان جا ، که حوزۀ اصلی علم شیعیان در آن زمان بود ، استقرار یافت و این امکان را پیدا کرد تا در درس ملا محمد تقی مجلسی حاضرشود و از او دانش بیاموزد . هوش فراوان و توا…

جمیل بن دراج

جَمیل بن دَرّاج‌، (درگذشته حدود ۱۲۸ق) راوی‌، محدّث و فقیه شیعه در قرن دوم. او از اصحاب اجماع است که حدود ۳۰۰ حدیث از امام صادق و امام کاظم روایت کرده است. او همچنین از بیش از ۵۰ راوی از جمله زراره بن اعین و محمد بن مسلم حدیث نقل کرده است. بیش از ۴۰ تن از جمله برخی از اصحاب اجماع مانند بزنطی از او روایت ک…

ابواسحاق ابراهیم بن هاشم کوفی قمی

ولادت ابواسحاق ابراهیم بن هاشم کوفی قمی، از زمره پاکان و عالمان روشن ضمیر و روایان سختکوش است که همت خویش را در راه ترویج دین حق مصروف داشت. او از محدثان و فقیهان بصیر و دانشمندان زمان‏شناسی است که علم و ایمان و عقل و دین را با هم پیوندی ناگسستنی زد. در کتب رجالی و تاریخی، تاریخ ولادت او مشخص نشده،…