در دین مبین اسلام، توصیه شده است که مراسم عروسی، در شب برگزار شود؛ زیرا برای مراسم زفاف، به ویژه برای دختران و پسران جوانی که می‌خواهند زندگی مشترک خود را به تازگی شروع کنند، شب، دارای آرامش بیشتری است.

امام رضا (علیه السلام) در این باره فرمودند: إِنَّ مِنَ السُّنَّهِ التَّزْوِیجَ بِاللَّیْلِ لِأَنَّ اللَّهَ جَعَلَ اللَّیْلَ سَکَناً وَ النِّسَاءُ إِنَّمَا هُنَّ سَکَنٌ.(کافی، ج۵ ، ص٣۶۶)؛ ازدواج کردن در شب، از سنت من است؛ زیرا خداوند، شب را مایه‌ی آرامش قرار داده و زنان در حقبقت همان مایه آرامش‌اند.
شب بیداری، تنها برای برخی اعمال مجاز است که مراسم ازدواج، یکی از آنان است.

رسول خدا‌ (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: لَا سَهَرَ إِلَّا فِی ثَلَاثٍ مُتَهَجِّدٍ بِالْقُرْآنِ أَوْ فِی طَلَبِ الْعِلْمِ أَوْ عَرُوسٍ تُهْدَى إِلَى زَوْجِهَا.(وسائل الشیعه، ج ۲۰، ص۹۲)؛ شب بیدارى روا نیست، مگر در سه مورد: تلاوت قرآن، تحصیل علم و بردن عروس به خانه همسرش.

اما ازدواج در برخی زمان‌ها و ایام سال، خوش‌یمن نبوده و بهتر است به زمانی مناسب موکول شود. امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
مَنْ سَافَرَ أَوْ تَزَوَّجَ وَ الْقَمَرُ فِی الْعَقْرَبِ لَمْ یَرَ الْحُسْنَى.(کافی، ج ٨، ص ٢٧۵)؛ هر کس در هنگامی که قمر در عقرب باشد مسافرت یا ازدواج نماید، خیری نمی بیند.

شادمانی در عروسی

از دیدگاه اهل بیت (علیه السلام)، عملی پسندیده و موجه است که انسان را به فضل و کمال، نزدیک‌تر نماید. اگر شادی و شادمانی و مسیرهای دستیابی به آن، رضای خداوند متعال را در بر داشته باشد، انسان را به کمال حقیقی خویش نزدیک‌تر خواهد نمود.

در آیات و روایات، درباره نفس عمل شادی کردن، هیچ نکوهشی نشده است بلکه اعمال و شادی‌هایی که انسان را از یاد خدا غافل کند و گرفتار عوامل مادی و مشغول و سرگرم به غیر خدا و آخرت نماید، مذموم و ناپسند دانسته شده است.

متأسفانه در بین عوام جامعه، غنا نیز ابزاری برای دستیابی به احساس شادی می باشد. در صورتی که دین اسلام، بین احساس هیجان ناشی از موسیقی غنا و شادمانی، دو مفهوم کاملاً متمایز تبیین می‌نماید که اولی، حرام ولی دیگری، حلال و حتی اگر موجب شادی و مسرت دیگران گردد، عملی مستحب است.

از دیدگاه اسلام، مراسم عروسی باید عاری از اختلاط مرد و زن نامحرم، رقص، آواز و موسیقی‌های حرام و ایجاد مزاحمت برای دیگران باشد.

امام باقر (علیه السلام) در این باره فرمودند: الْغِنَاءُ مِمَّا وَعَدَ اللَّهُ عَلَیْهِ النَّارَ وَ تَلَا هَذِهِ الْآیَه؛ “وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْتَری لَهْوَ الْحَدیثِ لِیُضِلَّ عَنْ سَبیلِ اللَّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ یَتَّخِذَها هُزُواً أُولئِکَ لَهُمْ عَذابٌ مُهینٌ.(وسائل الشیعه، ج ١٧، ص ٣٠۴)؛ غنا و آوازه‌خوانی، از جمله گناهانی است که خداوند برای آن، وعده آتش داده است، سپس این آیه را تلاوت فرمود: «برخی از مردم کسانی هستند که سخن بیهوده را می‌خرند تا دیگران را از روی نادانی از راه خدا گمراه کنند و آیات الهی را به استهزاء گیرند، برای آنان عذابی خوارکننده خواهد بود.

از نظر اسلام، جشن گرفتن برای ازدواج، مستحب است و بهتر است مسلمانان در مناسبت‌های شاد مثل میلاد ائمه اطهار (علیهم السلام) جشن‌های خود را برگزار نمایند و با دعوت و پذیرایی از اقوام و آشنایان، دیگران را هم در شادی و سرور خود شریک نمایند.

شادی کردن در مراسم عروسی باید توأم با وقار و حفظ کرامت و شخصیت انسان و به دور از گناه، موسیقی‌های حرام، لهو و لعب و بی بند و باری باشد. حاضرین در مجلس غنا، از رحمت خداوند دور خواهند بود.

امام صادق (علیه السلام) فرمودند: الْغِنَاءُ مَجْلِسٌ لَا یَنْظُرُ اللَّهُ إِلَى أَهْلِه.(کافی، ج ۶، ص ۴٣٣)؛ مجلس غناء، مجلسی است که خدواند به اهل آن نظر(لطف و رحمت) نمی کند.

سیره رسول خدا‌ (صلی الله علیه و آله و سلم) در برگزاری مراسم عروسی حضرت زهرا‌ (سلام الله علیها)، نشان‌دهنده‌ی عدم مخالفت این دین آسمانی، با اصل شادی به خصوص در مراسم جشن عروسی است.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: أَمَرَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله و سلم) بَنَاتِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ نِسَاءَ الْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنْصَارِ أَنْ یَمْضِینَ فِی صُحْبَهِ فَاطِمَهَ وَ أَنْ یَفْرَحْنَ وَ یَرْجُزْنَ وَ یُکَبِّرْنَ وَ یَحْمَدْنَ وَ لَا یَقُلْنَ مَا لَا یُرْضِی اللَّه.(بحار الانوار،ج۴٣،ص١١۵)؛ 

رسول اکرم‌ (صلی الله علیه و آله و سلم) دستور داد دختران عبدالمطلب و زنان مهاجر و انصار، در شب عروسی همراه حضرت زهرا‌ (سلام الله علیها) باشند و در مجلس عروسی شادی کنند، شعر بخوانند، الله اکبر و الحمد لله بگویند، اما زنان مواظب باشند چیزی که خداوند از آن راضی نیست، نگویند.

همچنین امام صادق (علیه السلام) در این باره فرمودند: لَمَّا زُفَّتْ فَاطِمَهُ إِلَى عَلِیٍّ (علیه السلام) نَزَلَ جَبْرَئِیلُ وَ مِیکَائِیلُ وَ إِسْرَافِیلُ وَ نَزَلَ مَعَهُمْ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَکٍ فَقَالَ قُدِّمَتْ بَغْلَهُ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) ذَلُولٌ وَ عَلَیْهَا شَمْلَهٌ. فَأَمْسَکَ جَبْرَئِیلُ بِاللِّجَامِ وَ أَمْسَکَ إِسْرَافِیلُ بِالرِّکَابِ وَ أَمْسَکَ مِیکَائِیلُ بِالثَّفَرِ وَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم) یُسَوِّی عَلَیْهَا ثِیَابَهَا فَکَبَّرَ جَبْرَئِیلُ وَ کَبَّرَ إِسْرَافِیلُ وَ کَبَّرَ مِیکَائِیلُ فَکَبَّرَتِ الْمَلَائِکَهُ وَ جَرَتِ السُّنَّهُ بِالتَّکْبِیرِ فِی الزِّفَافِ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَهِ.(بحار الانوار،ج۴٣،ص١٣٩)

وقتی که شب عروسی حضرت فاطمه‌ (سلام الله علیها) با علی (علیه السلام) فرا رسید، جبرئیل و میکائیل و اسرافیل در حالی که هفتاد هزار فرشته آنان را همراهی می‌کردند، نازل شدند و جلوی آنها قاطر رسول خدا‌ (صلی الله علیه و آله و سلم) که به آن دل دل می‌گفتند که حضرت بتول‌ (سلام الله علیها) بر آن سوار بود، به طوری که ایشان کاملا پوشیده بودند.

در این هنگام جبرئیل دهانه اسب و اسرافیل رکاب و میکائیل به دنبال آن بود و رسول الله‌ (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز پارچه‌ای روی دل دل انداخته بودند. جبرئیل تکبیر گفت و سپس اسرافیل و پس از آن میکائیل تکبیر گفت و آنگاه فرشتگان نیز تکبیر گفتند و بر این اساس، «سنت» است که در شب عروسی تکبیر گفته شود.

ولیمه دادن

یکی ازسنت‌های پسندیده در دین اسلام، ولیمه است. ولیمه دادن یعنی دعوت عده‌ای از مؤمنین، همسایگان، خویشان و فقرا به صرف غذا. رسول خدا‌ (صلی الله علیه و آله و سلم) در باره‌ی مواقع استحباب دادن ولیمه فرمودند:

لَا وَلِیمَهَ إِلَّا فِی خَمْسٍ فِی عُرْسٍ أَوْ خُرْسٍ أَوْ عِذَارٍ أَوْ وِکَارٍ أَوْ رِکَازٍ فَالْعُرْسُ التَّزْوِیجُ وَ الْخُرْسُ النِّفَاسُ بِالْوَلَدِ وَ الْعِذَارُ الْخِتَانُ وَ الْوِکَارُ الرَّجُلُ یَشْتَرِی الدَّارَ وَ الرِّکَازُ الرَّجُلُ یَقْدَمُ مِنْ مَکَّهَ.(وسائل الشیعه، ج ٢٠، ص ٩۵)؛ ولیمه دان، تنها در پنج مورد است: در عرس، خرس، عذار، وکاز و رکاز. عرس: هنگام ازدواج است؛ خرس: زمان تولد فرزند؛ عذار: هنگام ختنه کردن؛ وکاز: هنگام خرید خانه؛ رکاز: هنگام بازگشت از مکه.

ولیمه جشن عروسی از سوی عروس و داماد و برای بزرگداشت زن و به رسمیت شناخته شدن ازدواج آنها صورت می‌گیرد. ولیمه و گستردن سفره و غذا دادن به دیگران در هنگام مراسم ازدواج و عروسى، از شیوه‌هاى مطلوب و پسندیده و نشانه کرامت و بزرگوارى است.

اطعام، از سیره انبیاء و از سفارشات دین اسلام به مسلمانان است. پیامبر اکرم‌ (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: إِنَّ مِنْ سُنَنِ الْمُرْسَلِینَ الْإِطْعَامَ عِنْدَ التَّزْوِیج.(اصول کافی،ج۵،ص٣۶٧)؛ اطعام در ازدواج، از سنت پیامبران است. و امام رضا (علیه السلام) در این باره فرمودند: مِنَ السُّنَّهِ إِطْعَامُ الطَّعَامِ عِنْدَ التَّزْوِیج.(تحف العقول ، ص ۴۴۵)؛ از جمله سنت‌هاى اسلامى به هنگام ازدواج، طعام است.

در خصوص زمان دادن ولیمه در روایات اسلامی بیان شده، که مناسب است ولیمه عروسی در روز داده شود؛ زیرا غذا دادن در شب، باعث طولانی‌تر شدن مراسم و از طرفی اختلال در خواب و استراحت همگان و مانع عبادت و سایر فعالیت‌های آنان می‌شود.

امام صادق (علیه السلام) در این باره فرمودند: زُفُّوا عَرَائِسَکُمْ لَیْلًا وَ أَطْعِمُوا ضُحًى.(بحار الانوار،ج١٠٠،ص٢۶۶)؛ در عروسی‌هایتان، زفاف را در شب انجام دهید، اما ولیمه و غذای عروسی را در روز بدهید.

ادامه دارد…